ဟိႏၵဴသတင္းစာ | တနလၤာေန႔၊ ႏုိဝင္ဘာလ ၀၅ ရက္ ၂၀၁၂
ခုႏွစ္ ၁၉ နာရီ ၄၃ မိနစ္
ရခိုင္ျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္ စစ္ေတြသည္ အျပင္ပန္းအားျဖင့္ေတာ့ ၿငိမ္သက္ေနသည္။ စေနေန႔ ေန႔လည္စာ စားခ်ိန္တြင္ လမ္းမေပၚ၌ စက္ဘီးစီးေနသူမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ျဖင့္ သြားေနသူမ်ား၊ ကားျဖင့္ သြားေနသူအခ်ဳိ႕၊ လမ္းေဘး တြင္ ေလွ်က္ေနသူမ်ား၊ လမ္းေဘး လၻက္ရည္ဆိုင္မ်ားတြင္ ထိုင္ေနသူမ်ားတို႔ျဖင့္ စစ္ေတြၿမိဳ႕လမ္းမႀကီးသည္ စည္ကားေနသည္။
ကုလားတန္ ဘက္စံုစီမံကိန္းအတြက္ လုပ္ေနေသာ အိႏၵိယ ကုမၸဏီတခုျဖစ္သည့္ ESSAR ၏ စီမံကိန္းမွာလည္း လုပ္ငန္းမ်ား ဆက္လက္ လည္ပတ္ေနသည္။ ကမၻာလွည့္ ခရီးသြားမ်ားကိုပင္ ေတြ႔ရေသးသည္။
သို႔ေသာ္ ၿမဳိ႕မွ မိုင္ ၂ဝ ေလာက္ ကားေမာင္းသြားလွ်င္ပင္ စစ္ေတြ တကၠသိုလ္အေက်ာ္၊ ပုဇြန္ ေမြးျမဴေရးကန္မ်ားႏွင့္ လယ္ကြင္းမ်ားကို ေက်ာ္လွ်င္ပင္ ဤဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕ကေလးမွ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းႏွစ္ခုအၾကား ကင္းကြာကြဲျပားေနမႈမ်ားကို ထင္ထင္ရွားရွား ေတြ႔ျမင္ရႏိုင္ၿပီ ျဖစ္သည္။
စစ္ေတြႏွင့္ အျခား ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ ၿမဳိ႕ၾကီးမ်ားတြင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္မ်ားႏွင့္ ရခိုင္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအၾကား
ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြါးခဲ့ၿပီး ယင္းကိစၥသည္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၏ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး အတြက္ စိုးရိမ္စရာ
ျဖစ္လာသည္။
သဲထူေသာ လမ္းတေလွ်ာက္ ျဖစ္ကတတ္ဆန္း ေဆာက္ထားေသာ စခန္းမ်ားထဲ၌ ေနထိုင္ေနၾကသူမ်ားမွာ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီသည့္ ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ား ျဖစ္ၾကၿပီး အစိုးရကေတာ့ သူတုိ႔ကို ဘဂၤါလီမ်ားဟုသာ ရည္ၫႊန္းေျပာၾကားသည္။ ရခုိင္ဗုဒၶဘာသာဝင္ အမ်ဳိးသမီး တဦးကို မုဒိမ္းက်င့္ သတ္ျဖတ္သည္ဟု ဆိုေသာအမႈ ျဖစ္ပြါးခ့ဲၿပီး ပဋိပကၡမ်ား စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ့သည့္ ယခုႏွစ္ ဇြန္လ ကတည္းက သူတို႔ မိမိတုိ႔ အိုးအိမ္မ်ားကို စြန္႔ခြါကာ ဤစခန္းမ်ားသို႔ ေရာက္လာခဲ့ ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။
အဆုိပါ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားအတြင္း ၇၈ ဦး ေသဆံုးခဲ့ရၿပီး အိမ္ေပါင္း ၅,ဝဝဝ မီးေလာင္ ကၽြမ္းခံခဲ့ရသည္။ လူေပါင္း ၇၅,ဝဝဝ ေက်ာ္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္ခဲ့ရသည္။
ေအာက္တိုဘာ တတိယပတ္ႏွင့္ စတုတၳပတ္အတြင္း တေက်ာ့ျပန္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အၾကမ္းဘက္မႈမ်ားအၿပီး
ေနာက္ထပ္လူအမ်ား ထိုဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားသို႔ ထပ္မံ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ထို ဒုတိယ အၾကိမ္ အၾကမ္းဘက္မႈမ်ား တြင္း လူေပါင္း ၈၉ ဦးေသ၊ ၁၃၆ ဦးဒဏ္ရာရ၊ အိမ္ေပါင္း ၅,၃၅၁ လံုးမီးေလာင္ကၽြမ္း၊ လူေပါင္း ၃၂,ဝဝဝ ေက်ာ္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါ ထြက္ေျပးခဲ့ရသည္ဟု မၾကာေသးခင္က သမၼတ ဦးသိန္းစိန္က ေၾကညာေျပာဆိုခဲ့သည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္ တခုလံုးကို အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကညာထားဆဲျဖစ္ၿပီး စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္မူ ည ၁ဝ နာရီမွ မနက္ ၅ နာရီအထိ အျပင္မထြက္ရ ကာဖ်ဴးအမိန္႔ ထုတ္ျပန္ထားသည္။
ဇြန္လ ဆူပူအၾကမ္းဘက္မႈမ်ားအၿပီး အိုးအိမ္စြန္႔ ထြက္ေျပးလာရေသာ ရခိုင္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအတြက္ စခန္း ၄ ခုမွာ ၿမိဳ႕တြင္းမွာပင္ရွိၿပီး ယင္းတို႔မွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားထက္ အေျခအေနေကာင္းသည္။ သူတုိ႔သည္ ယာယီ ေဆာက္လုပ္ထားေသာ အိမ္မ်ား တန္းလ်ားမ်ားတြင္ ေနထိုင္ၾကၿပီး အေရအတြက္လည္း နည္းသည္။ စခန္းတခုစီတြင္ ဒုကၡသည္ တေထာင္ခန္႔သာ ရွိသည္။
ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ား သီးျခားစီ ရွိေနသည္ကို ၾကည့္လွ်င္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ႏွစ္ခုအၾကား မည္မွ် စိတ္ဝမ္းကြဲျပားေန သည္ကို ျမင္ႏိုင္သည္။ စစ္ေတြရွိ မည္သည့္ရခိုင္မွ် ႐ိုဟင္ဂ်ာ စခန္းမ်ားအနီးသို႔ မသြားလိုၾကဘဲ အလားတူပင္ မူဆလင္မ်ားကလည္း ရခိုင္စခန္းမ်ားသို႔ မသြားၾကေပ။
“သူတုိ႔က က်ေနာ္တို႔ကို မုန္းေနတာေလ။ ဘဂၤါလီ စခန္းေတြနား သြားရင္ က်ေနာ့္ကို သူတို႔က သတ္ၾကမွာ။ က်ေနာ္တို႔ကို ျမင္တာနဲ႔တင္ သူတို႔က ေဒါသထြက္ေနၾကတာ” ဟု ရခိုင္လူငယ္တဦးက က်ေနာ့္ကို ေျပာသည္။
မူဆလင္ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားသို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးရန္ က်ေနာ္ေျပာသည္ကို သူက ခါးခါးသီးသီး ျငင္းဆန္ၿပီး ဗုဒၶဘာသာ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားသို႔သာ လိုက္ပို႔သည္။
က်ေနာ္ သြားခဲ့ေသာ ပထမဆံုး ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းတြင္ လူငယ္လူၾကီး၊ ေယာက္်ားမိန္းမ၊ မိန္းကေလး
ေယာက္်ားေလး၊ ေမြးကင္းစကေလး၊ မတ္တပ္စမ္းစ ကေလး စသျဖင့္ အရြယ္စံုျဖင့္ ျပည့္ႏွက္ေနသည္။ တရားဝင္ ထုတ္ျပန္ထားေသာ ဒုကၡသည္ အေရအတြက္က ၁၈,၅ဝဝ သာ ရွိေသာ္လည္း ေနာက္ထပ္ ေရာက္လာသူမ်ားပါ ထည့္ေပါင္းလိုက္လွ်င္ ထို႔ထက္ မ်ားဘို႔သာ ရွိပါသည္။
သူတို႔အမ်ားစုမွာ ၁ဝ ေပ x ေပ ၂ဝ သာ ရွိေသာ တဲတလံုးလွ်င္ လူအေယာက္ ၈ဝ မွ ၁ဝဝ အထိ ျပြတ္သိပ္ေနၾကရ သည္။ မိသားစု ၂ဝ ခန္႔မွ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္ တဲအျပင္ဘက္ ထြက္၍ ညေနစာကို ထင္းမီးမ်ားျဖင့္ ခ်က္ျပဳတ္ေနၾက သည္။ သူတို႔အတြက္ စားနပ္ရိကၡာ ေဝပုံက်ကို ကမၻာ့စားနပ္ရိကၡာအစီအစဥ္ (WFP) က ေထာက္ပံ့ေပးကမ္းထား သည္။
သဲေခ်ာင္းစခန္းသို႔ ေနာက္ထပ္ ေရာက္ရွိလာသူမ်ားမွာ ေက်ာက္ျဖဴမွ ျဖစ္သည္။ လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖြဲ႔ၾကီးက ထုတ္ျပန္လိုက္ေသာ ၿဂိဳဟ္တုဓါတ္ပံုအရ ေအာက္တိုဘာ ၂၃ ရက္ေန႔က ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းတြင္ အိမ္အလံုး ၈ဝဝ ျပာက်သြားခဲ့ရေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။ ထိုေနရာမွ ထြက္ေျပးလာခဲ့ေသာ လူ ၂,၅ဝဝ-၃,ဝဝဝ ခန္႔မွာ သဲေခ်ာင္း ဒုကၡသည္ စခန္းအနီး ရြာထဲရွိ အိမ္မ်ားႏွင့္ မူဆလင္ ဘာသာေရး ေက်ာင္းမ်ားထဲတြင္ ခိုလံႈေနၾကရသည္။
“ရခိုင္ လူအုပ္ၾကီးက က်မတို႔ အိမ္အားလံုးကို ရွစ္နာရီေလာက္အတြင္း မီးရိႈ႔ပစ္လို္က္ၾကတာ။ က်မအထင္ ဒီလူအုပ္ႀကီးက လူ ၅,ဝဝဝ ေလာက္ ရွိမယ္။ လူ ၁ဝဝ ေသတယ္။ က်မတို႔လဲ ေလွေတြနဲ႔ ထြက္ေျပးလာရတာ” ဟု မူရီယမ္ဘီဘီ က ေျပာသည္။
သဲေခ်ာင္းရြာ အေရာက္ ျမစ္ေၾကာင္းအတိုင္း နာရီ ၂ဝ ခန္႔ လာခဲ့ရသည္။ မူရီယမ္ဘီဘီႏွင့္ သူႏွင့္အတူလာသူ အျခား ဒုကၡသည္မ်ား ေလွေပၚမွ ဆင္းခြင့္ရေရး၊ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားသို႔ ဝင္ေရာက္ခြင့္ ရေရးအတြက္ အာဏာပိုင္မ်ား၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ကို ေနာက္ထပ္ ၃-၄ ရက္ခန္႔ ေစာင့္ခဲ့ရသည္။
“ရြာကိုေတာ့ ျပန္ႏိုင္ေတာ့မယ္ မထင္ဘူး။ ျပန္ရင္ ရခိုင္ေတြက က်မတို႔ကို သတ္မွာ ေသခ်ာတယ္။ အဲဒီမွာလည္း ဘာမွ မက်န္ေတာ့ပါဘူးေလ။ အားလံုး မီးရိႈ႔လိုက္လို႔ ျပာက်ကုန္ၿပီ” ဟု ယခုအခါ မူဆလင္ ဘာသာေရး စာသင္ေက်ာင္း ပထမ
ထပ္တြင္ မိသားစုႏွင့္အတူ ေနထိုင္သူ မူရီယမ္ဘီဘီ က ေျပာသည္။
စခန္း၏ အျခားတဘက္တြင္ ေနသူမ်ားမွာ ဇြန္လအတြင္းက သူတုိ႔ေနအိမ္မ်ား မီးရိႈ႔ခံခဲ့ရသည့္ စစ္ေတြ နာဇီရပ္ကြက္မွ လူမ်ား ျဖစ္သည္။ သူတိုိ႔အတြက္ လႉဒါန္းလိုက္ေသာ အဝတ္အစားထုပ္ကို ရရန္ သူတို႔ အလုအယက္ လုယူေနၾကရ သည္။ ဘယ္အဝတ္အစားမွ် ဝတ္လို႔ရသည္လို႔မရွိ။ စုတ္ၿပဲေနေသာ အတြင္းခံမ်ား၊ ရႊံ႕မ်ားေပက်ံ အစြန္းအထင္းမ်ား ရွိေနသည့္ ရွပ္အကႌ်မ်ား၊ ရွပ္အကႌ်လည္းမဟုတ္ မိန္းမဝတ္ ဘေလာက္စ္လည္း မဟုတ္သည့္ အထည္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။
“က်ေနာ္တို႔ ဒါေတြကို ဝတ္လို႔ရမယ္လို႔ သူတို႔ ဘယ္လိုမ်ား ထင္သလဲမသိဘူး” ဟု ဘယ္လိုေျပာရမွန္းေတာင္ မသိသည့္ အဝတ္စ တစကို ျပရင္း လူတဦးက စိတ္ဆိုးမာန္ဆုိး ေျပာသည္။
ထိုအထည္စက လူအမ်ားကို ပြဲက်သြားေစသည္။ တေယာက္က “အင္ဒိုနီးရွားနဲ႔ မေလးရွားက ပို႔တာက အထည္
ေကာင္းေတြ၊ ဒါေတြကို အာဏာပိုင္ေတြက ခိုးထားလိုက္ၿပီး က်ေနာ္တို႔ကို ေပးတာက်ေတာ့ ဒါေတြပဲ” ဟု ေဒါသျဖင့္
ေျပာသည္။
သူေျပာေနသည့္ စကားမွာ ဘဂၤါလီစကားႏွင့္ ဆင္သည္။ သို႔ေသာ္ စခန္းထဲမွ အမ်ားစုမွာ အံ့ၾသစရာေကာင္းေလာက္
ေအာင္ အူရဒူစကားကို ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ ေျပာတတ္ၾကသည္။ ေဘာလိဝုဒ္ (ဘံုေဘ)မွ ႐ုပ္ရွင္မ်ားကို ၾကည့္ၿပီး သူတို႔ ေျပာတတ္လာျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ရွင္းျပၾကသည္။
“က်ေနာ္တို႔ ဘာသာစကားက ဘဂၤါလီဆိုေတာ့ အစိုးရက က်ေနာ္တို႔ကို ဘဂၤါလီ လူမ်ဳိးေတြလို႔ ေခၚတယ္။ သူတို႔က က်ေနာ္တို႔ကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က လာတဲ့ သူေတြလို႔ ေျပာဘို႔ လုပ္ေနတာ။ တကယ္က က်ေနာ္တို႔က ႐ိုဟင္ဂ်ာ လူမ်ဳိး
ေတြပါ။ ရခိုင္မွာ မ်ဳိးဆက္ေပါင္း မ်ားစြာ ေနလာတဲ့သူေတြလို႔ က်ေနာ္တို႔ မိဘေတြ၊ အဖိုးအဖြားေတြက ေျပာျပၾကပါ တယ္” ဟု အဗၺဒူလ္ကာရင္ က ေျပာသည္။
စစ္ေတြၿမိဳ႕၏ ေတာင္ဘက္ ေက်ာက္နီေမာ္ ေက်းရြာမွ အမ်ဳိးသမီးေလး တဦး ဇြန္လအတြင္းက မုဒိမ္းက်င့္ သတ္ျဖတ္ ခံရသည္ဟု သတင္းမ်ား ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားကတည္းက သူတု႔ိအတြက္ ေဘးဒုကၡဆိုးႀကီး က်ေရာက္လာခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း နာဇီဘတ္စတီး ေက်းရြာမွ ထြက္ေျပးလာသူမ်ားထဲမွ တဦးျဖစ္သူ အိုမာအလီ က ေျပာသည္။
ထိုပဋိပကၡအေၾကာင္း စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ သမၼတဦးသိန္းစိန္က အဖြဲ႔ဝင္ ၂၇ ဦးပါ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႔ေပးသည္။ သို႔ေသာ္ သတ္မွတ္ခ်ိန္အတြင္း လုပ္ငန္းမ်ား မၿပီးစီးႏိုင္သည့္အတြက္ ႏိုဝင္ဘာလလယ္အထိ အခ်ိန္ထပ္တိုးေပးရန္
ေတာင္းခံထားသည္။
ရခိုင္ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားကေတာ့ ပိုမိုအစီအစဥ္တက် ေနသားတက် ရွိပါသည္။ ႐ိုဟင္ဂ်ာစခန္းမ်ားမွာလို တုိးေဝွ႔ တက္နင္းမိသည့္ အျဖစ္မ်ဳိး မရွိပါ။ စခန္း တခုစီတြင္ လူ ၇၀၀ မွ ၁,ဝဝဝ ခန္႔သာ ရွိသည္။ သစ္ျဖင့္ ေဆာက္ထားကာ သြပ္မိုးထားသည့္ စခန္းထဲတြင္ သင္ျဖဴးဖ်ာမ်ားျဖင့္ ေနထိုင္ၾကသည္။ စခန္းတခုစီတြင္ အိမ္သာမ်ားလည္း တန္းစီ
ေဆာက္ထားေပးသည္။
ဇြန္လ အတြင္းက အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္သြားၿပီး နာဇီစခန္းထဲ ေရာက္ေနသူ ဦးခ်စ္ေမာင္က သူ႔ရပ္ကြက္ကို မူဆလင္ လူအုပ္ၾကီးက မီးရိႈ႔ခဲ့ေၾကာင္းေျပာျပသည္။
“ဘာလို႔ မီးရိႈ႔ၾကတယ္ဆိုတာ ေျပာရခက္ပါတယ္ဗ်ာ။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ဘာေတြလုပ္မယ္ဆိုတဲ့ ေရရွည္စီမံကိန္း သူတို႔မွာ ရွိတာေတာ့ က်ေနာ္သိတယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။
သူ႔ဘိုးဘြားမ်ား အာသံျပည္နယ္မွ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းသို႔ လာေရာက္ အေျခစိုက္ခဲ့သည္ ဆိုေသာ ေက်ာ္သာဘာရူးဝါး ကမူ ဤစီမံကိန္းသည္ “သူတုိ႔က က်ေနာ္တို႔ အားလုံးကို အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ေတြ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ပစ္လိုက္ၿပီး ရခိုင္ကို သိမ္းယူဘို႔ပဲ။ က်ေနာ္တို႔က ဗုဒၶဘာသာေတြ၊ ဒါမ်ဳိးကို ခြင့္ျပဳမွာမဟုတ္ဘူး” ဟု ေျပာသည္။
ဒုကၡသည္ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေနၾကေသာ အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ “အစၥလာမ္
ႏုိင္ငံမ်ား” မွ ေငြမ်ားယူၿပီး လုပ္ေနၾကေၾကာင္း ထို႔ေၾကာင့္ “ဘဂၤါလီစခန္းမ်ား” သို႔သာ ဘက္လိုက္ ေဆာင္ရြက္ေနၾက
ေၾကာင္း အျခားတဦးကလည္း စြပ္စြဲေျပာၾကားသည္။
လြန္ခဲ့ေသာ လက ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားက ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ကုလသမဂၢႏွင့္ ကမၻာ့စားနပ္ရိကၡာ အစီအစဥ္အဖြဲ႔မွလြဲ၍ က်န္အဖြ႔ဲမ်ားျဖစ္
ေသာ နယ္စည္းမျခား ဆရာဝန္မ်ားအဖြဲ႔ႏွင့္ ငတ္မြတ္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႔ (Action Against Hunger) မ်ားကမူ
အစိုးရ လံုျခံဳေရး အကူအညီျဖင့္ ေရႊ႔ေျပာင္းဒုကၡသည္မ်ားအတြက္ ကယ္ဆယ္ေရး အကူအညီမ်ား ဆက္လက္ေပးေန
ၾကသည္။ ရန္ကုန္ရွိ ကုလသမဂၢ ခုိလႈံသူမ်ားႏွင့္ လူသားခ်င္းစာနာသည့္ အကူအညီေပးေရးအဖြဲ႔ (United Nations Resident Humanitarian) ညွိႏိႈင္း ေဆာင္ရြက္ေရးမႉး အရႈပ္နီဂမ္းက ယခုအပတ္အတြင္း ဟိႏၵဴသတင္းစာ (The Hindu) သို႔ ေျပာရာတြင္မူ ဇြန္လအတြင္း ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းမ်ားေၾကာင့္ အိုးအိမ္ စြန္႔ခြါလာရသည့္ ဒုကၡသည္မ်ားကို ကုလသမဂၢႏွင့္ အစိုးရ ပူးေပါင္းေဆာင္လုပ္သည့္ ေဂဟာမ်ား၌ ေနရာခ်ထားေပးခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။
အလားတူ ေဂဟာမ်ားကို ဇြန္လအေရးအခင္းေၾကာင့္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါထြက္ေျပးလာရသူ မူဆလင္မ်ားအတြက္လည္း စစ္ေတြတြင္ လတ္တေလာ အစိုးရႏွင့္ ကုလသမဂၢ ပူးေပါင္း ေဆာက္လုပ္ေနသည္ဟု သူက ေျပာသည္။
ေအာက္တိုဘာလတြင္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းမ်ားေၾကာင့္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါထြက္ေျပးလာရသူ အမ်ားစုမွာမူ အစိုးရ စာရင္းမ်ားအရ မူဆလင္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
“ဒီလူေတြ အားလံုးဟာ က်ေနာ္တို႔ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးရမယ့္ လူေတြခ်ည္းပဲ။ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ မူဆလင္ရယ္၊ ဗုဒၶဘာသာဝင္ရယ္ မခြဲျခားပါဘူး။ အကူအညီ လိုအပ္ေနသူတိုင္းအတြက္ အကူအညီေပးေနတယ္။ သူတို႔အတြက္ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးေနပါတယ္”
႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားတြင္ေရာ၊ ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာဝင္ စခန္းမ်ားတြင္ပါ အားလံုး စိတ္ဝင္စားေနၾကသည့္ တူညီသည့္ အေၾကာင္းအရာတရပ္မွာ ၾသဂုတ္လအတြင္း အာသံျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အဓိက႐ုဏ္းမ်ား
ျဖစ္သည္။
“မူဆလင္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္သြားရတယ္၊ ထြက္ေျပးသြားရတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ၾကားတယ္ အဲဒါ ဟုတ္သလား” ဟု ႐ိုဟင္ဂ်ာ စခန္းမ်ားမွ လူမ်ားက ေမးၾကသည္။ “ဘို႐ိုေတြ အမ်ားၾကီး အသတ္ခံရတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ၾကားတယ္။ အဲဒါ ဟုတ္သလား” ဟု ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားမွ လူမ်ားက ေမးၾကသည္။
ႏွစ္ဘက္လံုးက သူတို႔ၾကံဳခဲ့ရေသာ ပဋိပကၡမ်ားႏွင့္ အာသံတြင္ မၾကာေသးခင္က ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ ႐ုန္းရင္းဆန္ခတ္မႈ မ်ားကို မ်ဥ္းၿပိဳင္ဆြဲယူ ထပ္တူျပဳလိုေနၾကသည္။ဟိႏၵဴသတင္းစာ | တနလၤာေန႔၊ ႏုိဝင္ဘာလ ၀၅ ရက္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ၁၉ နာရီ ၄၃ မိနစ္
ရခိုင္ျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္ စစ္ေတြသည္ အျပင္ပန္းအားျဖင့္ေတာ့ ၿငိမ္သက္ေနသည္။ စေနေန႔ ေန႔လည္စာ စားခ်ိန္တြင္ လမ္းမေပၚ၌ စက္ဘီးစီးေနသူမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ျဖင့္ သြားေနသူမ်ား၊ ကားျဖင့္ သြားေနသူအခ်ဳိ႕၊ လမ္းေဘး တြင္ ေလွ်က္ေနသူမ်ား၊ လမ္းေဘး လၻက္ရည္ဆိုင္မ်ားတြင္ ထိုင္ေနသူမ်ားတို႔ျဖင့္ စစ္ေတြၿမိဳ႕လမ္းမႀကီးသည္ စည္ကားေနသည္။
ကုလားတန္ ဘက္စံုစီမံကိန္းအတြက္ လုပ္ေနေသာ အိႏၵိယ ကုမၸဏီတခုျဖစ္သည့္ ESSAR ၏ စီမံကိန္းမွာလည္း လုပ္ငန္းမ်ား ဆက္လက္ လည္ပတ္ေနသည္။ ကမၻာလွည့္ ခရီးသြားမ်ားကိုပင္ ေတြ႔ရေသးသည္။
သို႔ေသာ္ ၿမဳိ႕မွ မိုင္ ၂ဝ ေလာက္ ကားေမာင္းသြားလွ်င္ပင္ စစ္ေတြ တကၠသိုလ္အေက်ာ္၊ ပုဇြန္ ေမြးျမဴေရးကန္မ်ားႏွင့္ လယ္ကြင္းမ်ားကို ေက်ာ္လွ်င္ပင္ ဤဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕ကေလးမွ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းႏွစ္ခုအၾကား ကင္းကြာကြဲျပားေနမႈမ်ားကို ထင္ထင္ရွားရွား ေတြ႔ျမင္ရႏိုင္ၿပီ ျဖစ္သည္။
စစ္ေတြႏွင့္ အျခား ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ ၿမဳိ႕ၾကီးမ်ားတြင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္မ်ားႏွင့္ ရခိုင္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအၾကား
ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြါးခဲ့ၿပီး ယင္းကိစၥသည္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၏ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး အတြက္ စိုးရိမ္စရာ
ျဖစ္လာသည္။
သဲထူေသာ လမ္းတေလွ်ာက္ ျဖစ္ကတတ္ဆန္း ေဆာက္ထားေသာ စခန္းမ်ားထဲ၌ ေနထိုင္ေနၾကသူမ်ားမွာ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီသည့္ ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ား ျဖစ္ၾကၿပီး အစိုးရကေတာ့ သူတုိ႔ကို ဘဂၤါလီမ်ားဟုသာ ရည္ၫႊန္းေျပာၾကားသည္။ ရခုိင္ဗုဒၶဘာသာဝင္ အမ်ဳိးသမီး တဦးကို မုဒိမ္းက်င့္ သတ္ျဖတ္သည္ဟု ဆိုေသာအမႈ ျဖစ္ပြါးခ့ဲၿပီး ပဋိပကၡမ်ား စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ့သည့္ ယခုႏွစ္ ဇြန္လ ကတည္းက သူတို႔ မိမိတုိ႔ အိုးအိမ္မ်ားကို စြန္႔ခြါကာ ဤစခန္းမ်ားသို႔ ေရာက္လာခဲ့ ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။
အဆုိပါ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားအတြင္း ၇၈ ဦး ေသဆံုးခဲ့ရၿပီး အိမ္ေပါင္း ၅,ဝဝဝ မီးေလာင္ ကၽြမ္းခံခဲ့ရသည္။ လူေပါင္း ၇၅,ဝဝဝ ေက်ာ္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္ခဲ့ရသည္။
ေအာက္တိုဘာ တတိယပတ္ႏွင့္ စတုတၳပတ္အတြင္း တေက်ာ့ျပန္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အၾကမ္းဘက္မႈမ်ားအၿပီး
ေနာက္ထပ္လူအမ်ား ထိုဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားသို႔ ထပ္မံ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ထို ဒုတိယ အၾကိမ္ အၾကမ္းဘက္မႈမ်ား တြင္း လူေပါင္း ၈၉ ဦးေသ၊ ၁၃၆ ဦးဒဏ္ရာရ၊ အိမ္ေပါင္း ၅,၃၅၁ လံုးမီးေလာင္ကၽြမ္း၊ လူေပါင္း ၃၂,ဝဝဝ ေက်ာ္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါ ထြက္ေျပးခဲ့ရသည္ဟု မၾကာေသးခင္က သမၼတ ဦးသိန္းစိန္က ေၾကညာေျပာဆိုခဲ့သည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္ တခုလံုးကို အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကညာထားဆဲျဖစ္ၿပီး စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္မူ ည ၁ဝ နာရီမွ မနက္ ၅ နာရီအထိ အျပင္မထြက္ရ ကာဖ်ဴးအမိန္႔ ထုတ္ျပန္ထားသည္။
ဇြန္လ ဆူပူအၾကမ္းဘက္မႈမ်ားအၿပီး အိုးအိမ္စြန္႔ ထြက္ေျပးလာရေသာ ရခိုင္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအတြက္ စခန္း ၄ ခုမွာ ၿမိဳ႕တြင္းမွာပင္ရွိၿပီး ယင္းတို႔မွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားထက္ အေျခအေနေကာင္းသည္။ သူတုိ႔သည္ ယာယီ ေဆာက္လုပ္ထားေသာ အိမ္မ်ား တန္းလ်ားမ်ားတြင္ ေနထိုင္ၾကၿပီး အေရအတြက္လည္း နည္းသည္။ စခန္းတခုစီတြင္ ဒုကၡသည္ တေထာင္ခန္႔သာ ရွိသည္။
ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ား သီးျခားစီ ရွိေနသည္ကို ၾကည့္လွ်င္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ႏွစ္ခုအၾကား မည္မွ် စိတ္ဝမ္းကြဲျပားေန သည္ကို ျမင္ႏိုင္သည္။ စစ္ေတြရွိ မည္သည့္ရခိုင္မွ် ႐ိုဟင္ဂ်ာ စခန္းမ်ားအနီးသို႔ မသြားလိုၾကဘဲ အလားတူပင္ မူဆလင္မ်ားကလည္း ရခိုင္စခန္းမ်ားသို႔ မသြားၾကေပ။
“သူတုိ႔က က်ေနာ္တို႔ကို မုန္းေနတာေလ။ ဘဂၤါလီ စခန္းေတြနား သြားရင္ က်ေနာ့္ကို သူတို႔က သတ္ၾကမွာ။ က်ေနာ္တို႔ကို ျမင္တာနဲ႔တင္ သူတို႔က ေဒါသထြက္ေနၾကတာ” ဟု ရခိုင္လူငယ္တဦးက က်ေနာ့္ကို ေျပာသည္။
မူဆလင္ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားသို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးရန္ က်ေနာ္ေျပာသည္ကို သူက ခါးခါးသီးသီး ျငင္းဆန္ၿပီး ဗုဒၶဘာသာ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားသို႔သာ လိုက္ပို႔သည္။
က်ေနာ္ သြားခဲ့ေသာ ပထမဆံုး ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းတြင္ လူငယ္လူၾကီး၊ ေယာက္်ားမိန္းမ၊ မိန္းကေလး
ေယာက္်ားေလး၊ ေမြးကင္းစကေလး၊ မတ္တပ္စမ္းစ ကေလး စသျဖင့္ အရြယ္စံုျဖင့္ ျပည့္ႏွက္ေနသည္။ တရားဝင္ ထုတ္ျပန္ထားေသာ ဒုကၡသည္ အေရအတြက္က ၁၈,၅ဝဝ သာ ရွိေသာ္လည္း ေနာက္ထပ္ ေရာက္လာသူမ်ားပါ ထည့္ေပါင္းလိုက္လွ်င္ ထို႔ထက္ မ်ားဘို႔သာ ရွိပါသည္။
သူတို႔အမ်ားစုမွာ ၁ဝ ေပ x ေပ ၂ဝ သာ ရွိေသာ တဲတလံုးလွ်င္ လူအေယာက္ ၈ဝ မွ ၁ဝဝ အထိ ျပြတ္သိပ္ေနၾကရ သည္။ မိသားစု ၂ဝ ခန္႔မွ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္ တဲအျပင္ဘက္ ထြက္၍ ညေနစာကို ထင္းမီးမ်ားျဖင့္ ခ်က္ျပဳတ္ေနၾက သည္။ သူတို႔အတြက္ စားနပ္ရိကၡာ ေဝပုံက်ကို ကမၻာ့စားနပ္ရိကၡာအစီအစဥ္ (WFP) က ေထာက္ပံ့ေပးကမ္းထား သည္။
သဲေခ်ာင္းစခန္းသို႔ ေနာက္ထပ္ ေရာက္ရွိလာသူမ်ားမွာ ေက်ာက္ျဖဴမွ ျဖစ္သည္။ လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖြဲ႔ၾကီးက ထုတ္ျပန္လိုက္ေသာ ၿဂိဳဟ္တုဓါတ္ပံုအရ ေအာက္တိုဘာ ၂၃ ရက္ေန႔က ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းတြင္ အိမ္အလံုး ၈ဝဝ ျပာက်သြားခဲ့ရေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။ ထိုေနရာမွ ထြက္ေျပးလာခဲ့ေသာ လူ ၂,၅ဝဝ-၃,ဝဝဝ ခန္႔မွာ သဲေခ်ာင္း ဒုကၡသည္ စခန္းအနီး ရြာထဲရွိ အိမ္မ်ားႏွင့္ မူဆလင္ ဘာသာေရး ေက်ာင္းမ်ားထဲတြင္ ခိုလံႈေနၾကရသည္။
“ရခိုင္ လူအုပ္ၾကီးက က်မတို႔ အိမ္အားလံုးကို ရွစ္နာရီေလာက္အတြင္း မီးရိႈ႔ပစ္လို္က္ၾကတာ။ က်မအထင္ ဒီလူအုပ္ႀကီးက လူ ၅,ဝဝဝ ေလာက္ ရွိမယ္။ လူ ၁ဝဝ ေသတယ္။ က်မတို႔လဲ ေလွေတြနဲ႔ ထြက္ေျပးလာရတာ” ဟု မူရီယမ္ဘီဘီ က ေျပာသည္။
သဲေခ်ာင္းရြာ အေရာက္ ျမစ္ေၾကာင္းအတိုင္း နာရီ ၂ဝ ခန္႔ လာခဲ့ရသည္။ မူရီယမ္ဘီဘီႏွင့္ သူႏွင့္အတူလာသူ အျခား ဒုကၡသည္မ်ား ေလွေပၚမွ ဆင္းခြင့္ရေရး၊ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားသို႔ ဝင္ေရာက္ခြင့္ ရေရးအတြက္ အာဏာပိုင္မ်ား၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ကို ေနာက္ထပ္ ၃-၄ ရက္ခန္႔ ေစာင့္ခဲ့ရသည္။
“ရြာကိုေတာ့ ျပန္ႏိုင္ေတာ့မယ္ မထင္ဘူး။ ျပန္ရင္ ရခိုင္ေတြက က်မတို႔ကို သတ္မွာ ေသခ်ာတယ္။ အဲဒီမွာလည္း ဘာမွ မက်န္ေတာ့ပါဘူးေလ။ အားလံုး မီးရိႈ႔လိုက္လို႔ ျပာက်ကုန္ၿပီ” ဟု ယခုအခါ မူဆလင္ ဘာသာေရး စာသင္ေက်ာင္း ပထမ
ထပ္တြင္ မိသားစုႏွင့္အတူ ေနထိုင္သူ မူရီယမ္ဘီဘီ က ေျပာသည္။
စခန္း၏ အျခားတဘက္တြင္ ေနသူမ်ားမွာ ဇြန္လအတြင္းက သူတုိ႔ေနအိမ္မ်ား မီးရိႈ႔ခံခဲ့ရသည့္ စစ္ေတြ နာဇီရပ္ကြက္မွ လူမ်ား ျဖစ္သည္။ သူတိုိ႔အတြက္ လႉဒါန္းလိုက္ေသာ အဝတ္အစားထုပ္ကို ရရန္ သူတို႔ အလုအယက္ လုယူေနၾကရ သည္။ ဘယ္အဝတ္အစားမွ် ဝတ္လို႔ရသည္လို႔မရွိ။ စုတ္ၿပဲေနေသာ အတြင္းခံမ်ား၊ ရႊံ႕မ်ားေပက်ံ အစြန္းအထင္းမ်ား ရွိေနသည့္ ရွပ္အကႌ်မ်ား၊ ရွပ္အကႌ်လည္းမဟုတ္ မိန္းမဝတ္ ဘေလာက္စ္လည္း မဟုတ္သည့္ အထည္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။
“က်ေနာ္တို႔ ဒါေတြကို ဝတ္လို႔ရမယ္လို႔ သူတို႔ ဘယ္လိုမ်ား ထင္သလဲမသိဘူး” ဟု ဘယ္လိုေျပာရမွန္းေတာင္ မသိသည့္ အဝတ္စ တစကို ျပရင္း လူတဦးက စိတ္ဆိုးမာန္ဆုိး ေျပာသည္။
ထိုအထည္စက လူအမ်ားကို ပြဲက်သြားေစသည္။ တေယာက္က “အင္ဒိုနီးရွားနဲ႔ မေလးရွားက ပို႔တာက အထည္
ေကာင္းေတြ၊ ဒါေတြကို အာဏာပိုင္ေတြက ခိုးထားလိုက္ၿပီး က်ေနာ္တို႔ကို ေပးတာက်ေတာ့ ဒါေတြပဲ” ဟု ေဒါသျဖင့္
ေျပာသည္။
သူေျပာေနသည့္ စကားမွာ ဘဂၤါလီစကားႏွင့္ ဆင္သည္။ သို႔ေသာ္ စခန္းထဲမွ အမ်ားစုမွာ အံ့ၾသစရာေကာင္းေလာက္
ေအာင္ အူရဒူစကားကို ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ ေျပာတတ္ၾကသည္။ ေဘာလိဝုဒ္ (ဘံုေဘ)မွ ႐ုပ္ရွင္မ်ားကို ၾကည့္ၿပီး သူတို႔ ေျပာတတ္လာျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ရွင္းျပၾကသည္။
“က်ေနာ္တို႔ ဘာသာစကားက ဘဂၤါလီဆိုေတာ့ အစိုးရက က်ေနာ္တို႔ကို ဘဂၤါလီ လူမ်ဳိးေတြလို႔ ေခၚတယ္။ သူတို႔က က်ေနာ္တို႔ကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က လာတဲ့ သူေတြလို႔ ေျပာဘို႔ လုပ္ေနတာ။ တကယ္က က်ေနာ္တို႔က ႐ိုဟင္ဂ်ာ လူမ်ဳိး
ေတြပါ။ ရခိုင္မွာ မ်ဳိးဆက္ေပါင္း မ်ားစြာ ေနလာတဲ့သူေတြလို႔ က်ေနာ္တို႔ မိဘေတြ၊ အဖိုးအဖြားေတြက ေျပာျပၾကပါ တယ္” ဟု အဗၺဒူလ္ကာရင္ က ေျပာသည္။
စစ္ေတြၿမိဳ႕၏ ေတာင္ဘက္ ေက်ာက္နီေမာ္ ေက်းရြာမွ အမ်ဳိးသမီးေလး တဦး ဇြန္လအတြင္းက မုဒိမ္းက်င့္ သတ္ျဖတ္ ခံရသည္ဟု သတင္းမ်ား ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားကတည္းက သူတု႔ိအတြက္ ေဘးဒုကၡဆိုးႀကီး က်ေရာက္လာခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း နာဇီဘတ္စတီး ေက်းရြာမွ ထြက္ေျပးလာသူမ်ားထဲမွ တဦးျဖစ္သူ အိုမာအလီ က ေျပာသည္။
ထိုပဋိပကၡအေၾကာင္း စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ သမၼတဦးသိန္းစိန္က အဖြဲ႔ဝင္ ၂၇ ဦးပါ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႔ေပးသည္။ သို႔ေသာ္ သတ္မွတ္ခ်ိန္အတြင္း လုပ္ငန္းမ်ား မၿပီးစီးႏိုင္သည့္အတြက္ ႏိုဝင္ဘာလလယ္အထိ အခ်ိန္ထပ္တိုးေပးရန္
ေတာင္းခံထားသည္။
ရခိုင္ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားကေတာ့ ပိုမိုအစီအစဥ္တက် ေနသားတက် ရွိပါသည္။ ႐ိုဟင္ဂ်ာစခန္းမ်ားမွာလို တုိးေဝွ႔ တက္နင္းမိသည့္ အျဖစ္မ်ဳိး မရွိပါ။ စခန္း တခုစီတြင္ လူ ၇၀၀ မွ ၁,ဝဝဝ ခန္႔သာ ရွိသည္။ သစ္ျဖင့္ ေဆာက္ထားကာ သြပ္မိုးထားသည့္ စခန္းထဲတြင္ သင္ျဖဴးဖ်ာမ်ားျဖင့္ ေနထိုင္ၾကသည္။ စခန္းတခုစီတြင္ အိမ္သာမ်ားလည္း တန္းစီ
ေဆာက္ထားေပးသည္။
ဇြန္လ အတြင္းက အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္သြားၿပီး နာဇီစခန္းထဲ ေရာက္ေနသူ ဦးခ်စ္ေမာင္က သူ႔ရပ္ကြက္ကို မူဆလင္ လူအုပ္ၾကီးက မီးရိႈ႔ခဲ့ေၾကာင္းေျပာျပသည္။
“ဘာလို႔ မီးရိႈ႔ၾကတယ္ဆိုတာ ေျပာရခက္ပါတယ္ဗ်ာ။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ဘာေတြလုပ္မယ္ဆိုတဲ့ ေရရွည္စီမံကိန္း သူတို႔မွာ ရွိတာေတာ့ က်ေနာ္သိတယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။
သူ႔ဘိုးဘြားမ်ား အာသံျပည္နယ္မွ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းသို႔ လာေရာက္ အေျခစိုက္ခဲ့သည္ ဆိုေသာ ေက်ာ္သာဘာရူးဝါး ကမူ ဤစီမံကိန္းသည္ “သူတုိ႔က က်ေနာ္တို႔ အားလုံးကို အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ေတြ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ပစ္လိုက္ၿပီး ရခိုင္ကို သိမ္းယူဘို႔ပဲ။ က်ေနာ္တို႔က ဗုဒၶဘာသာေတြ၊ ဒါမ်ဳိးကို ခြင့္ျပဳမွာမဟုတ္ဘူး” ဟု ေျပာသည္။
ဒုကၡသည္ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေနၾကေသာ အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ “အစၥလာမ္
ႏုိင္ငံမ်ား” မွ ေငြမ်ားယူၿပီး လုပ္ေနၾကေၾကာင္း ထို႔ေၾကာင့္ “ဘဂၤါလီစခန္းမ်ား” သို႔သာ ဘက္လိုက္ ေဆာင္ရြက္ေနၾက
ေၾကာင္း အျခားတဦးကလည္း စြပ္စြဲေျပာၾကားသည္။
လြန္ခဲ့ေသာ လက ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားက ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ကုလသမဂၢႏွင့္ ကမၻာ့စားနပ္ရိကၡာ အစီအစဥ္အဖြဲ႔မွလြဲ၍ က်န္အဖြ႔ဲမ်ားျဖစ္
ေသာ နယ္စည္းမျခား ဆရာဝန္မ်ားအဖြဲ႔ႏွင့္ ငတ္မြတ္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႔ (Action Against Hunger) မ်ားကမူ
အစိုးရ လံုျခံဳေရး အကူအညီျဖင့္ ေရႊ႔ေျပာင္းဒုကၡသည္မ်ားအတြက္ ကယ္ဆယ္ေရး အကူအညီမ်ား ဆက္လက္ေပးေန
ၾကသည္။ ရန္ကုန္ရွိ ကုလသမဂၢ ခုိလႈံသူမ်ားႏွင့္ လူသားခ်င္းစာနာသည့္ အကူအညီေပးေရးအဖြဲ႔ (United Nations Resident Humanitarian) ညွိႏိႈင္း ေဆာင္ရြက္ေရးမႉး အရႈပ္နီဂမ္းက ယခုအပတ္အတြင္း ဟိႏၵဴသတင္းစာ (The Hindu) သို႔ ေျပာရာတြင္မူ ဇြန္လအတြင္း ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းမ်ားေၾကာင့္ အိုးအိမ္ စြန္႔ခြါလာရသည့္ ဒုကၡသည္မ်ားကို ကုလသမဂၢႏွင့္ အစိုးရ ပူးေပါင္းေဆာင္လုပ္သည့္ ေဂဟာမ်ား၌ ေနရာခ်ထားေပးခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။
အလားတူ ေဂဟာမ်ားကို ဇြန္လအေရးအခင္းေၾကာင့္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါထြက္ေျပးလာရသူ မူဆလင္မ်ားအတြက္လည္း စစ္ေတြတြင္ လတ္တေလာ အစိုးရႏွင့္ ကုလသမဂၢ ပူးေပါင္း ေဆာက္လုပ္ေနသည္ဟု သူက ေျပာသည္။
ေအာက္တိုဘာလတြင္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းမ်ားေၾကာင့္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါထြက္ေျပးလာရသူ အမ်ားစုမွာမူ အစိုးရ စာရင္းမ်ားအရ မူဆလင္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
“ဒီလူေတြ အားလံုးဟာ က်ေနာ္တို႔ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးရမယ့္ လူေတြခ်ည္းပဲ။ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ မူဆလင္ရယ္၊ ဗုဒၶဘာသာဝင္ရယ္ မခြဲျခားပါဘူး။ အကူအညီ လိုအပ္ေနသူတိုင္းအတြက္ အကူအညီေပးေနတယ္။ သူတို႔အတြက္ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးေနပါတယ္”
႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားတြင္ေရာ၊ ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာဝင္ စခန္းမ်ားတြင္ပါ အားလံုး စိတ္ဝင္စားေနၾကသည့္ တူညီသည့္ အေၾကာင္းအရာတရပ္မွာ ၾသဂုတ္လအတြင္း အာသံျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အဓိက႐ုဏ္းမ်ား
ျဖစ္သည္။
“မူဆလင္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္သြားရတယ္၊ ထြက္ေျပးသြားရတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ၾကားတယ္ အဲဒါ ဟုတ္သလား” ဟု ႐ိုဟင္ဂ်ာ စခန္းမ်ားမွ လူမ်ားက ေမးၾကသည္။ “ဘို႐ိုေတြ အမ်ားၾကီး အသတ္ခံရတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ၾကားတယ္။ အဲဒါ ဟုတ္သလား” ဟု ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားမွ လူမ်ားက ေမးၾကသည္။
ႏွစ္ဘက္လံုးက သူတို႔ၾကံဳခဲ့ရေသာ ပဋိပကၡမ်ားႏွင့္ အာသံတြင္ မၾကာေသးခင္က ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ ႐ုန္းရင္းဆန္ခတ္မႈ မ်ားကို မ်ဥ္းၿပိဳင္ဆြဲယူ ထပ္တူျပဳလိုေနၾကသည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္ စစ္ေတြသည္ အျပင္ပန္းအားျဖင့္ေတာ့ ၿငိမ္သက္ေနသည္။ စေနေန႔ ေန႔လည္စာ စားခ်ိန္တြင္ လမ္းမေပၚ၌ စက္ဘီးစီးေနသူမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ျဖင့္ သြားေနသူမ်ား၊ ကားျဖင့္ သြားေနသူအခ်ဳိ႕၊ လမ္းေဘး တြင္ ေလွ်က္ေနသူမ်ား၊ လမ္းေဘး လၻက္ရည္ဆိုင္မ်ားတြင္ ထိုင္ေနသူမ်ားတို႔ျဖင့္ စစ္ေတြၿမိဳ႕လမ္းမႀကီးသည္ စည္ကားေနသည္။
ကုလားတန္ ဘက္စံုစီမံကိန္းအတြက္ လုပ္ေနေသာ အိႏၵိယ ကုမၸဏီတခုျဖစ္သည့္ ESSAR ၏ စီမံကိန္းမွာလည္း လုပ္ငန္းမ်ား ဆက္လက္ လည္ပတ္ေနသည္။ ကမၻာလွည့္ ခရီးသြားမ်ားကိုပင္ ေတြ႔ရေသးသည္။
သို႔ေသာ္ ၿမဳိ႕မွ မိုင္ ၂ဝ ေလာက္ ကားေမာင္းသြားလွ်င္ပင္ စစ္ေတြ တကၠသိုလ္အေက်ာ္၊ ပုဇြန္ ေမြးျမဴေရးကန္မ်ားႏွင့္ လယ္ကြင္းမ်ားကို ေက်ာ္လွ်င္ပင္ ဤဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕ကေလးမွ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းႏွစ္ခုအၾကား ကင္းကြာကြဲျပားေနမႈမ်ားကို ထင္ထင္ရွားရွား ေတြ႔ျမင္ရႏိုင္ၿပီ ျဖစ္သည္။
စစ္ေတြႏွင့္ အျခား ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ ၿမဳိ႕ၾကီးမ်ားတြင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္မ်ားႏွင့္ ရခိုင္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအၾကား
ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြါးခဲ့ၿပီး ယင္းကိစၥသည္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၏ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး အတြက္ စိုးရိမ္စရာ
ျဖစ္လာသည္။
သဲထူေသာ လမ္းတေလွ်ာက္ ျဖစ္ကတတ္ဆန္း ေဆာက္ထားေသာ စခန္းမ်ားထဲ၌ ေနထိုင္ေနၾကသူမ်ားမွာ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီသည့္ ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ား ျဖစ္ၾကၿပီး အစိုးရကေတာ့ သူတုိ႔ကို ဘဂၤါလီမ်ားဟုသာ ရည္ၫႊန္းေျပာၾကားသည္။ ရခုိင္ဗုဒၶဘာသာဝင္ အမ်ဳိးသမီး တဦးကို မုဒိမ္းက်င့္ သတ္ျဖတ္သည္ဟု ဆိုေသာအမႈ ျဖစ္ပြါးခ့ဲၿပီး ပဋိပကၡမ်ား စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ့သည့္ ယခုႏွစ္ ဇြန္လ ကတည္းက သူတို႔ မိမိတုိ႔ အိုးအိမ္မ်ားကို စြန္႔ခြါကာ ဤစခန္းမ်ားသို႔ ေရာက္လာခဲ့ ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။
အဆုိပါ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားအတြင္း ၇၈ ဦး ေသဆံုးခဲ့ရၿပီး အိမ္ေပါင္း ၅,ဝဝဝ မီးေလာင္ ကၽြမ္းခံခဲ့ရသည္။ လူေပါင္း ၇၅,ဝဝဝ ေက်ာ္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္ခဲ့ရသည္။
ေအာက္တိုဘာ တတိယပတ္ႏွင့္ စတုတၳပတ္အတြင္း တေက်ာ့ျပန္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အၾကမ္းဘက္မႈမ်ားအၿပီး
ေနာက္ထပ္လူအမ်ား ထိုဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားသို႔ ထပ္မံ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ထို ဒုတိယ အၾကိမ္ အၾကမ္းဘက္မႈမ်ား တြင္း လူေပါင္း ၈၉ ဦးေသ၊ ၁၃၆ ဦးဒဏ္ရာရ၊ အိမ္ေပါင္း ၅,၃၅၁ လံုးမီးေလာင္ကၽြမ္း၊ လူေပါင္း ၃၂,ဝဝဝ ေက်ာ္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါ ထြက္ေျပးခဲ့ရသည္ဟု မၾကာေသးခင္က သမၼတ ဦးသိန္းစိန္က ေၾကညာေျပာဆိုခဲ့သည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္ တခုလံုးကို အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကညာထားဆဲျဖစ္ၿပီး စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္မူ ည ၁ဝ နာရီမွ မနက္ ၅ နာရီအထိ အျပင္မထြက္ရ ကာဖ်ဴးအမိန္႔ ထုတ္ျပန္ထားသည္။
ဇြန္လ ဆူပူအၾကမ္းဘက္မႈမ်ားအၿပီး အိုးအိမ္စြန္႔ ထြက္ေျပးလာရေသာ ရခိုင္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအတြက္ စခန္း ၄ ခုမွာ ၿမိဳ႕တြင္းမွာပင္ရွိၿပီး ယင္းတို႔မွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားထက္ အေျခအေနေကာင္းသည္။ သူတုိ႔သည္ ယာယီ ေဆာက္လုပ္ထားေသာ အိမ္မ်ား တန္းလ်ားမ်ားတြင္ ေနထိုင္ၾကၿပီး အေရအတြက္လည္း နည္းသည္။ စခန္းတခုစီတြင္ ဒုကၡသည္ တေထာင္ခန္႔သာ ရွိသည္။
ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ား သီးျခားစီ ရွိေနသည္ကို ၾကည့္လွ်င္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ႏွစ္ခုအၾကား မည္မွ် စိတ္ဝမ္းကြဲျပားေန သည္ကို ျမင္ႏိုင္သည္။ စစ္ေတြရွိ မည္သည့္ရခိုင္မွ် ႐ိုဟင္ဂ်ာ စခန္းမ်ားအနီးသို႔ မသြားလိုၾကဘဲ အလားတူပင္ မူဆလင္မ်ားကလည္း ရခိုင္စခန္းမ်ားသို႔ မသြားၾကေပ။
“သူတုိ႔က က်ေနာ္တို႔ကို မုန္းေနတာေလ။ ဘဂၤါလီ စခန္းေတြနား သြားရင္ က်ေနာ့္ကို သူတို႔က သတ္ၾကမွာ။ က်ေနာ္တို႔ကို ျမင္တာနဲ႔တင္ သူတို႔က ေဒါသထြက္ေနၾကတာ” ဟု ရခိုင္လူငယ္တဦးက က်ေနာ့္ကို ေျပာသည္။
မူဆလင္ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားသို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးရန္ က်ေနာ္ေျပာသည္ကို သူက ခါးခါးသီးသီး ျငင္းဆန္ၿပီး ဗုဒၶဘာသာ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားသို႔သာ လိုက္ပို႔သည္။
က်ေနာ္ သြားခဲ့ေသာ ပထမဆံုး ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းတြင္ လူငယ္လူၾကီး၊ ေယာက္်ားမိန္းမ၊ မိန္းကေလး
ေယာက္်ားေလး၊ ေမြးကင္းစကေလး၊ မတ္တပ္စမ္းစ ကေလး စသျဖင့္ အရြယ္စံုျဖင့္ ျပည့္ႏွက္ေနသည္။ တရားဝင္ ထုတ္ျပန္ထားေသာ ဒုကၡသည္ အေရအတြက္က ၁၈,၅ဝဝ သာ ရွိေသာ္လည္း ေနာက္ထပ္ ေရာက္လာသူမ်ားပါ ထည့္ေပါင္းလိုက္လွ်င္ ထို႔ထက္ မ်ားဘို႔သာ ရွိပါသည္။
သူတို႔အမ်ားစုမွာ ၁ဝ ေပ x ေပ ၂ဝ သာ ရွိေသာ တဲတလံုးလွ်င္ လူအေယာက္ ၈ဝ မွ ၁ဝဝ အထိ ျပြတ္သိပ္ေနၾကရ သည္။ မိသားစု ၂ဝ ခန္႔မွ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္ တဲအျပင္ဘက္ ထြက္၍ ညေနစာကို ထင္းမီးမ်ားျဖင့္ ခ်က္ျပဳတ္ေနၾက သည္။ သူတို႔အတြက္ စားနပ္ရိကၡာ ေဝပုံက်ကို ကမၻာ့စားနပ္ရိကၡာအစီအစဥ္ (WFP) က ေထာက္ပံ့ေပးကမ္းထား သည္။
သဲေခ်ာင္းစခန္းသို႔ ေနာက္ထပ္ ေရာက္ရွိလာသူမ်ားမွာ ေက်ာက္ျဖဴမွ ျဖစ္သည္။ လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖြဲ႔ၾကီးက ထုတ္ျပန္လိုက္ေသာ ၿဂိဳဟ္တုဓါတ္ပံုအရ ေအာက္တိုဘာ ၂၃ ရက္ေန႔က ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းတြင္ အိမ္အလံုး ၈ဝဝ ျပာက်သြားခဲ့ရေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။ ထိုေနရာမွ ထြက္ေျပးလာခဲ့ေသာ လူ ၂,၅ဝဝ-၃,ဝဝဝ ခန္႔မွာ သဲေခ်ာင္း ဒုကၡသည္ စခန္းအနီး ရြာထဲရွိ အိမ္မ်ားႏွင့္ မူဆလင္ ဘာသာေရး ေက်ာင္းမ်ားထဲတြင္ ခိုလံႈေနၾကရသည္။
“ရခိုင္ လူအုပ္ၾကီးက က်မတို႔ အိမ္အားလံုးကို ရွစ္နာရီေလာက္အတြင္း မီးရိႈ႔ပစ္လို္က္ၾကတာ။ က်မအထင္ ဒီလူအုပ္ႀကီးက လူ ၅,ဝဝဝ ေလာက္ ရွိမယ္။ လူ ၁ဝဝ ေသတယ္။ က်မတို႔လဲ ေလွေတြနဲ႔ ထြက္ေျပးလာရတာ” ဟု မူရီယမ္ဘီဘီ က ေျပာသည္။
သဲေခ်ာင္းရြာ အေရာက္ ျမစ္ေၾကာင္းအတိုင္း နာရီ ၂ဝ ခန္႔ လာခဲ့ရသည္။ မူရီယမ္ဘီဘီႏွင့္ သူႏွင့္အတူလာသူ အျခား ဒုကၡသည္မ်ား ေလွေပၚမွ ဆင္းခြင့္ရေရး၊ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားသို႔ ဝင္ေရာက္ခြင့္ ရေရးအတြက္ အာဏာပိုင္မ်ား၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ကို ေနာက္ထပ္ ၃-၄ ရက္ခန္႔ ေစာင့္ခဲ့ရသည္။
“ရြာကိုေတာ့ ျပန္ႏိုင္ေတာ့မယ္ မထင္ဘူး။ ျပန္ရင္ ရခိုင္ေတြက က်မတို႔ကို သတ္မွာ ေသခ်ာတယ္။ အဲဒီမွာလည္း ဘာမွ မက်န္ေတာ့ပါဘူးေလ။ အားလံုး မီးရိႈ႔လိုက္လို႔ ျပာက်ကုန္ၿပီ” ဟု ယခုအခါ မူဆလင္ ဘာသာေရး စာသင္ေက်ာင္း ပထမ
ထပ္တြင္ မိသားစုႏွင့္အတူ ေနထိုင္သူ မူရီယမ္ဘီဘီ က ေျပာသည္။
စခန္း၏ အျခားတဘက္တြင္ ေနသူမ်ားမွာ ဇြန္လအတြင္းက သူတုိ႔ေနအိမ္မ်ား မီးရိႈ႔ခံခဲ့ရသည့္ စစ္ေတြ နာဇီရပ္ကြက္မွ လူမ်ား ျဖစ္သည္။ သူတိုိ႔အတြက္ လႉဒါန္းလိုက္ေသာ အဝတ္အစားထုပ္ကို ရရန္ သူတို႔ အလုအယက္ လုယူေနၾကရ သည္။ ဘယ္အဝတ္အစားမွ် ဝတ္လို႔ရသည္လို႔မရွိ။ စုတ္ၿပဲေနေသာ အတြင္းခံမ်ား၊ ရႊံ႕မ်ားေပက်ံ အစြန္းအထင္းမ်ား ရွိေနသည့္ ရွပ္အကႌ်မ်ား၊ ရွပ္အကႌ်လည္းမဟုတ္ မိန္းမဝတ္ ဘေလာက္စ္လည္း မဟုတ္သည့္ အထည္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။
“က်ေနာ္တို႔ ဒါေတြကို ဝတ္လို႔ရမယ္လို႔ သူတို႔ ဘယ္လိုမ်ား ထင္သလဲမသိဘူး” ဟု ဘယ္လိုေျပာရမွန္းေတာင္ မသိသည့္ အဝတ္စ တစကို ျပရင္း လူတဦးက စိတ္ဆိုးမာန္ဆုိး ေျပာသည္။
ထိုအထည္စက လူအမ်ားကို ပြဲက်သြားေစသည္။ တေယာက္က “အင္ဒိုနီးရွားနဲ႔ မေလးရွားက ပို႔တာက အထည္
ေကာင္းေတြ၊ ဒါေတြကို အာဏာပိုင္ေတြက ခိုးထားလိုက္ၿပီး က်ေနာ္တို႔ကို ေပးတာက်ေတာ့ ဒါေတြပဲ” ဟု ေဒါသျဖင့္
ေျပာသည္။
သူေျပာေနသည့္ စကားမွာ ဘဂၤါလီစကားႏွင့္ ဆင္သည္။ သို႔ေသာ္ စခန္းထဲမွ အမ်ားစုမွာ အံ့ၾသစရာေကာင္းေလာက္
ေအာင္ အူရဒူစကားကို ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ ေျပာတတ္ၾကသည္။ ေဘာလိဝုဒ္ (ဘံုေဘ)မွ ႐ုပ္ရွင္မ်ားကို ၾကည့္ၿပီး သူတို႔ ေျပာတတ္လာျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ရွင္းျပၾကသည္။
“က်ေနာ္တို႔ ဘာသာစကားက ဘဂၤါလီဆိုေတာ့ အစိုးရက က်ေနာ္တို႔ကို ဘဂၤါလီ လူမ်ဳိးေတြလို႔ ေခၚတယ္။ သူတို႔က က်ေနာ္တို႔ကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က လာတဲ့ သူေတြလို႔ ေျပာဘို႔ လုပ္ေနတာ။ တကယ္က က်ေနာ္တို႔က ႐ိုဟင္ဂ်ာ လူမ်ဳိး
ေတြပါ။ ရခိုင္မွာ မ်ဳိးဆက္ေပါင္း မ်ားစြာ ေနလာတဲ့သူေတြလို႔ က်ေနာ္တို႔ မိဘေတြ၊ အဖိုးအဖြားေတြက ေျပာျပၾကပါ တယ္” ဟု အဗၺဒူလ္ကာရင္ က ေျပာသည္။
စစ္ေတြၿမိဳ႕၏ ေတာင္ဘက္ ေက်ာက္နီေမာ္ ေက်းရြာမွ အမ်ဳိးသမီးေလး တဦး ဇြန္လအတြင္းက မုဒိမ္းက်င့္ သတ္ျဖတ္ ခံရသည္ဟု သတင္းမ်ား ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားကတည္းက သူတု႔ိအတြက္ ေဘးဒုကၡဆိုးႀကီး က်ေရာက္လာခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း နာဇီဘတ္စတီး ေက်းရြာမွ ထြက္ေျပးလာသူမ်ားထဲမွ တဦးျဖစ္သူ အိုမာအလီ က ေျပာသည္။
ထိုပဋိပကၡအေၾကာင္း စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ သမၼတဦးသိန္းစိန္က အဖြဲ႔ဝင္ ၂၇ ဦးပါ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႔ေပးသည္။ သို႔ေသာ္ သတ္မွတ္ခ်ိန္အတြင္း လုပ္ငန္းမ်ား မၿပီးစီးႏိုင္သည့္အတြက္ ႏိုဝင္ဘာလလယ္အထိ အခ်ိန္ထပ္တိုးေပးရန္
ေတာင္းခံထားသည္။
ရခိုင္ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားကေတာ့ ပိုမိုအစီအစဥ္တက် ေနသားတက် ရွိပါသည္။ ႐ိုဟင္ဂ်ာစခန္းမ်ားမွာလို တုိးေဝွ႔ တက္နင္းမိသည့္ အျဖစ္မ်ဳိး မရွိပါ။ စခန္း တခုစီတြင္ လူ ၇၀၀ မွ ၁,ဝဝဝ ခန္႔သာ ရွိသည္။ သစ္ျဖင့္ ေဆာက္ထားကာ သြပ္မိုးထားသည့္ စခန္းထဲတြင္ သင္ျဖဴးဖ်ာမ်ားျဖင့္ ေနထိုင္ၾကသည္။ စခန္းတခုစီတြင္ အိမ္သာမ်ားလည္း တန္းစီ
ေဆာက္ထားေပးသည္။
ဇြန္လ အတြင္းက အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္သြားၿပီး နာဇီစခန္းထဲ ေရာက္ေနသူ ဦးခ်စ္ေမာင္က သူ႔ရပ္ကြက္ကို မူဆလင္ လူအုပ္ၾကီးက မီးရိႈ႔ခဲ့ေၾကာင္းေျပာျပသည္။
“ဘာလို႔ မီးရိႈ႔ၾကတယ္ဆိုတာ ေျပာရခက္ပါတယ္ဗ်ာ။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ဘာေတြလုပ္မယ္ဆိုတဲ့ ေရရွည္စီမံကိန္း သူတို႔မွာ ရွိတာေတာ့ က်ေနာ္သိတယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။
သူ႔ဘိုးဘြားမ်ား အာသံျပည္နယ္မွ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းသို႔ လာေရာက္ အေျခစိုက္ခဲ့သည္ ဆိုေသာ ေက်ာ္သာဘာရူးဝါး ကမူ ဤစီမံကိန္းသည္ “သူတုိ႔က က်ေနာ္တို႔ အားလုံးကို အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ေတြ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ပစ္လိုက္ၿပီး ရခိုင္ကို သိမ္းယူဘို႔ပဲ။ က်ေနာ္တို႔က ဗုဒၶဘာသာေတြ၊ ဒါမ်ဳိးကို ခြင့္ျပဳမွာမဟုတ္ဘူး” ဟု ေျပာသည္။
ဒုကၡသည္ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေနၾကေသာ အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ “အစၥလာမ္
ႏုိင္ငံမ်ား” မွ ေငြမ်ားယူၿပီး လုပ္ေနၾကေၾကာင္း ထို႔ေၾကာင့္ “ဘဂၤါလီစခန္းမ်ား” သို႔သာ ဘက္လိုက္ ေဆာင္ရြက္ေနၾက
ေၾကာင္း အျခားတဦးကလည္း စြပ္စြဲေျပာၾကားသည္။
လြန္ခဲ့ေသာ လက ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားက ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ကုလသမဂၢႏွင့္ ကမၻာ့စားနပ္ရိကၡာ အစီအစဥ္အဖြဲ႔မွလြဲ၍ က်န္အဖြ႔ဲမ်ားျဖစ္
ေသာ နယ္စည္းမျခား ဆရာဝန္မ်ားအဖြဲ႔ႏွင့္ ငတ္မြတ္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႔ (Action Against Hunger) မ်ားကမူ
အစိုးရ လံုျခံဳေရး အကူအညီျဖင့္ ေရႊ႔ေျပာင္းဒုကၡသည္မ်ားအတြက္ ကယ္ဆယ္ေရး အကူအညီမ်ား ဆက္လက္ေပးေန
ၾကသည္။ ရန္ကုန္ရွိ ကုလသမဂၢ ခုိလႈံသူမ်ားႏွင့္ လူသားခ်င္းစာနာသည့္ အကူအညီေပးေရးအဖြဲ႔ (United Nations Resident Humanitarian) ညွိႏိႈင္း ေဆာင္ရြက္ေရးမႉး အရႈပ္နီဂမ္းက ယခုအပတ္အတြင္း ဟိႏၵဴသတင္းစာ (The Hindu) သို႔ ေျပာရာတြင္မူ ဇြန္လအတြင္း ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းမ်ားေၾကာင့္ အိုးအိမ္ စြန္႔ခြါလာရသည့္ ဒုကၡသည္မ်ားကို ကုလသမဂၢႏွင့္ အစိုးရ ပူးေပါင္းေဆာင္လုပ္သည့္ ေဂဟာမ်ား၌ ေနရာခ်ထားေပးခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။
အလားတူ ေဂဟာမ်ားကို ဇြန္လအေရးအခင္းေၾကာင့္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါထြက္ေျပးလာရသူ မူဆလင္မ်ားအတြက္လည္း စစ္ေတြတြင္ လတ္တေလာ အစိုးရႏွင့္ ကုလသမဂၢ ပူးေပါင္း ေဆာက္လုပ္ေနသည္ဟု သူက ေျပာသည္။
ေအာက္တိုဘာလတြင္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းမ်ားေၾကာင့္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါထြက္ေျပးလာရသူ အမ်ားစုမွာမူ အစိုးရ စာရင္းမ်ားအရ မူဆလင္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
“ဒီလူေတြ အားလံုးဟာ က်ေနာ္တို႔ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးရမယ့္ လူေတြခ်ည္းပဲ။ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ မူဆလင္ရယ္၊ ဗုဒၶဘာသာဝင္ရယ္ မခြဲျခားပါဘူး။ အကူအညီ လိုအပ္ေနသူတိုင္းအတြက္ အကူအညီေပးေနတယ္။ သူတို႔အတြက္ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးေနပါတယ္”
႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားတြင္ေရာ၊ ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာဝင္ စခန္းမ်ားတြင္ပါ အားလံုး စိတ္ဝင္စားေနၾကသည့္ တူညီသည့္ အေၾကာင္းအရာတရပ္မွာ ၾသဂုတ္လအတြင္း အာသံျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အဓိက႐ုဏ္းမ်ား
ျဖစ္သည္။
“မူဆလင္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္သြားရတယ္၊ ထြက္ေျပးသြားရတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ၾကားတယ္ အဲဒါ ဟုတ္သလား” ဟု ႐ိုဟင္ဂ်ာ စခန္းမ်ားမွ လူမ်ားက ေမးၾကသည္။ “ဘို႐ိုေတြ အမ်ားၾကီး အသတ္ခံရတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ၾကားတယ္။ အဲဒါ ဟုတ္သလား” ဟု ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားမွ လူမ်ားက ေမးၾကသည္။
ႏွစ္ဘက္လံုးက သူတို႔ၾကံဳခဲ့ရေသာ ပဋိပကၡမ်ားႏွင့္ အာသံတြင္ မၾကာေသးခင္က ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ ႐ုန္းရင္းဆန္ခတ္မႈ မ်ားကို မ်ဥ္းၿပိဳင္ဆြဲယူ ထပ္တူျပဳလိုေနၾကသည္။ဟိႏၵဴသတင္းစာ | တနလၤာေန႔၊ ႏုိဝင္ဘာလ ၀၅ ရက္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ၁၉ နာရီ ၄၃ မိနစ္
ရခိုင္ျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္ စစ္ေတြသည္ အျပင္ပန္းအားျဖင့္ေတာ့ ၿငိမ္သက္ေနသည္။ စေနေန႔ ေန႔လည္စာ စားခ်ိန္တြင္ လမ္းမေပၚ၌ စက္ဘီးစီးေနသူမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ျဖင့္ သြားေနသူမ်ား၊ ကားျဖင့္ သြားေနသူအခ်ဳိ႕၊ လမ္းေဘး တြင္ ေလွ်က္ေနသူမ်ား၊ လမ္းေဘး လၻက္ရည္ဆိုင္မ်ားတြင္ ထိုင္ေနသူမ်ားတို႔ျဖင့္ စစ္ေတြၿမိဳ႕လမ္းမႀကီးသည္ စည္ကားေနသည္။
ကုလားတန္ ဘက္စံုစီမံကိန္းအတြက္ လုပ္ေနေသာ အိႏၵိယ ကုမၸဏီတခုျဖစ္သည့္ ESSAR ၏ စီမံကိန္းမွာလည္း လုပ္ငန္းမ်ား ဆက္လက္ လည္ပတ္ေနသည္။ ကမၻာလွည့္ ခရီးသြားမ်ားကိုပင္ ေတြ႔ရေသးသည္။
သို႔ေသာ္ ၿမဳိ႕မွ မိုင္ ၂ဝ ေလာက္ ကားေမာင္းသြားလွ်င္ပင္ စစ္ေတြ တကၠသိုလ္အေက်ာ္၊ ပုဇြန္ ေမြးျမဴေရးကန္မ်ားႏွင့္ လယ္ကြင္းမ်ားကို ေက်ာ္လွ်င္ပင္ ဤဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕ကေလးမွ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းႏွစ္ခုအၾကား ကင္းကြာကြဲျပားေနမႈမ်ားကို ထင္ထင္ရွားရွား ေတြ႔ျမင္ရႏိုင္ၿပီ ျဖစ္သည္။
စစ္ေတြႏွင့္ အျခား ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ ၿမဳိ႕ၾကီးမ်ားတြင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္မ်ားႏွင့္ ရခိုင္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအၾကား
ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြါးခဲ့ၿပီး ယင္းကိစၥသည္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၏ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး အတြက္ စိုးရိမ္စရာ
ျဖစ္လာသည္။
သဲထူေသာ လမ္းတေလွ်ာက္ ျဖစ္ကတတ္ဆန္း ေဆာက္ထားေသာ စခန္းမ်ားထဲ၌ ေနထိုင္ေနၾကသူမ်ားမွာ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီသည့္ ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ား ျဖစ္ၾကၿပီး အစိုးရကေတာ့ သူတုိ႔ကို ဘဂၤါလီမ်ားဟုသာ ရည္ၫႊန္းေျပာၾကားသည္။ ရခုိင္ဗုဒၶဘာသာဝင္ အမ်ဳိးသမီး တဦးကို မုဒိမ္းက်င့္ သတ္ျဖတ္သည္ဟု ဆိုေသာအမႈ ျဖစ္ပြါးခ့ဲၿပီး ပဋိပကၡမ်ား စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ့သည့္ ယခုႏွစ္ ဇြန္လ ကတည္းက သူတို႔ မိမိတုိ႔ အိုးအိမ္မ်ားကို စြန္႔ခြါကာ ဤစခန္းမ်ားသို႔ ေရာက္လာခဲ့ ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။
အဆုိပါ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားအတြင္း ၇၈ ဦး ေသဆံုးခဲ့ရၿပီး အိမ္ေပါင္း ၅,ဝဝဝ မီးေလာင္ ကၽြမ္းခံခဲ့ရသည္။ လူေပါင္း ၇၅,ဝဝဝ ေက်ာ္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္ခဲ့ရသည္။
ေအာက္တိုဘာ တတိယပတ္ႏွင့္ စတုတၳပတ္အတြင္း တေက်ာ့ျပန္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အၾကမ္းဘက္မႈမ်ားအၿပီး
ေနာက္ထပ္လူအမ်ား ထိုဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားသို႔ ထပ္မံ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ထို ဒုတိယ အၾကိမ္ အၾကမ္းဘက္မႈမ်ား တြင္း လူေပါင္း ၈၉ ဦးေသ၊ ၁၃၆ ဦးဒဏ္ရာရ၊ အိမ္ေပါင္း ၅,၃၅၁ လံုးမီးေလာင္ကၽြမ္း၊ လူေပါင္း ၃၂,ဝဝဝ ေက်ာ္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါ ထြက္ေျပးခဲ့ရသည္ဟု မၾကာေသးခင္က သမၼတ ဦးသိန္းစိန္က ေၾကညာေျပာဆိုခဲ့သည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္ တခုလံုးကို အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကညာထားဆဲျဖစ္ၿပီး စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္မူ ည ၁ဝ နာရီမွ မနက္ ၅ နာရီအထိ အျပင္မထြက္ရ ကာဖ်ဴးအမိန္႔ ထုတ္ျပန္ထားသည္။
ဇြန္လ ဆူပူအၾကမ္းဘက္မႈမ်ားအၿပီး အိုးအိမ္စြန္႔ ထြက္ေျပးလာရေသာ ရခိုင္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအတြက္ စခန္း ၄ ခုမွာ ၿမိဳ႕တြင္းမွာပင္ရွိၿပီး ယင္းတို႔မွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားထက္ အေျခအေနေကာင္းသည္။ သူတုိ႔သည္ ယာယီ ေဆာက္လုပ္ထားေသာ အိမ္မ်ား တန္းလ်ားမ်ားတြင္ ေနထိုင္ၾကၿပီး အေရအတြက္လည္း နည္းသည္။ စခန္းတခုစီတြင္ ဒုကၡသည္ တေထာင္ခန္႔သာ ရွိသည္။
ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ား သီးျခားစီ ရွိေနသည္ကို ၾကည့္လွ်င္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ႏွစ္ခုအၾကား မည္မွ် စိတ္ဝမ္းကြဲျပားေန သည္ကို ျမင္ႏိုင္သည္။ စစ္ေတြရွိ မည္သည့္ရခိုင္မွ် ႐ိုဟင္ဂ်ာ စခန္းမ်ားအနီးသို႔ မသြားလိုၾကဘဲ အလားတူပင္ မူဆလင္မ်ားကလည္း ရခိုင္စခန္းမ်ားသို႔ မသြားၾကေပ။
“သူတုိ႔က က်ေနာ္တို႔ကို မုန္းေနတာေလ။ ဘဂၤါလီ စခန္းေတြနား သြားရင္ က်ေနာ့္ကို သူတို႔က သတ္ၾကမွာ။ က်ေနာ္တို႔ကို ျမင္တာနဲ႔တင္ သူတို႔က ေဒါသထြက္ေနၾကတာ” ဟု ရခိုင္လူငယ္တဦးက က်ေနာ့္ကို ေျပာသည္။
မူဆလင္ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားသို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးရန္ က်ေနာ္ေျပာသည္ကို သူက ခါးခါးသီးသီး ျငင္းဆန္ၿပီး ဗုဒၶဘာသာ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားသို႔သာ လိုက္ပို႔သည္။
က်ေနာ္ သြားခဲ့ေသာ ပထမဆံုး ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းတြင္ လူငယ္လူၾကီး၊ ေယာက္်ားမိန္းမ၊ မိန္းကေလး
ေယာက္်ားေလး၊ ေမြးကင္းစကေလး၊ မတ္တပ္စမ္းစ ကေလး စသျဖင့္ အရြယ္စံုျဖင့္ ျပည့္ႏွက္ေနသည္။ တရားဝင္ ထုတ္ျပန္ထားေသာ ဒုကၡသည္ အေရအတြက္က ၁၈,၅ဝဝ သာ ရွိေသာ္လည္း ေနာက္ထပ္ ေရာက္လာသူမ်ားပါ ထည့္ေပါင္းလိုက္လွ်င္ ထို႔ထက္ မ်ားဘို႔သာ ရွိပါသည္။
သူတို႔အမ်ားစုမွာ ၁ဝ ေပ x ေပ ၂ဝ သာ ရွိေသာ တဲတလံုးလွ်င္ လူအေယာက္ ၈ဝ မွ ၁ဝဝ အထိ ျပြတ္သိပ္ေနၾကရ သည္။ မိသားစု ၂ဝ ခန္႔မွ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္ တဲအျပင္ဘက္ ထြက္၍ ညေနစာကို ထင္းမီးမ်ားျဖင့္ ခ်က္ျပဳတ္ေနၾက သည္။ သူတို႔အတြက္ စားနပ္ရိကၡာ ေဝပုံက်ကို ကမၻာ့စားနပ္ရိကၡာအစီအစဥ္ (WFP) က ေထာက္ပံ့ေပးကမ္းထား သည္။
သဲေခ်ာင္းစခန္းသို႔ ေနာက္ထပ္ ေရာက္ရွိလာသူမ်ားမွာ ေက်ာက္ျဖဴမွ ျဖစ္သည္။ လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖြဲ႔ၾကီးက ထုတ္ျပန္လိုက္ေသာ ၿဂိဳဟ္တုဓါတ္ပံုအရ ေအာက္တိုဘာ ၂၃ ရက္ေန႔က ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းတြင္ အိမ္အလံုး ၈ဝဝ ျပာက်သြားခဲ့ရေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။ ထိုေနရာမွ ထြက္ေျပးလာခဲ့ေသာ လူ ၂,၅ဝဝ-၃,ဝဝဝ ခန္႔မွာ သဲေခ်ာင္း ဒုကၡသည္ စခန္းအနီး ရြာထဲရွိ အိမ္မ်ားႏွင့္ မူဆလင္ ဘာသာေရး ေက်ာင္းမ်ားထဲတြင္ ခိုလံႈေနၾကရသည္။
“ရခိုင္ လူအုပ္ၾကီးက က်မတို႔ အိမ္အားလံုးကို ရွစ္နာရီေလာက္အတြင္း မီးရိႈ႔ပစ္လို္က္ၾကတာ။ က်မအထင္ ဒီလူအုပ္ႀကီးက လူ ၅,ဝဝဝ ေလာက္ ရွိမယ္။ လူ ၁ဝဝ ေသတယ္။ က်မတို႔လဲ ေလွေတြနဲ႔ ထြက္ေျပးလာရတာ” ဟု မူရီယမ္ဘီဘီ က ေျပာသည္။
သဲေခ်ာင္းရြာ အေရာက္ ျမစ္ေၾကာင္းအတိုင္း နာရီ ၂ဝ ခန္႔ လာခဲ့ရသည္။ မူရီယမ္ဘီဘီႏွင့္ သူႏွင့္အတူလာသူ အျခား ဒုကၡသည္မ်ား ေလွေပၚမွ ဆင္းခြင့္ရေရး၊ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားသို႔ ဝင္ေရာက္ခြင့္ ရေရးအတြက္ အာဏာပိုင္မ်ား၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ကို ေနာက္ထပ္ ၃-၄ ရက္ခန္႔ ေစာင့္ခဲ့ရသည္။
“ရြာကိုေတာ့ ျပန္ႏိုင္ေတာ့မယ္ မထင္ဘူး။ ျပန္ရင္ ရခိုင္ေတြက က်မတို႔ကို သတ္မွာ ေသခ်ာတယ္။ အဲဒီမွာလည္း ဘာမွ မက်န္ေတာ့ပါဘူးေလ။ အားလံုး မီးရိႈ႔လိုက္လို႔ ျပာက်ကုန္ၿပီ” ဟု ယခုအခါ မူဆလင္ ဘာသာေရး စာသင္ေက်ာင္း ပထမ
ထပ္တြင္ မိသားစုႏွင့္အတူ ေနထိုင္သူ မူရီယမ္ဘီဘီ က ေျပာသည္။
စခန္း၏ အျခားတဘက္တြင္ ေနသူမ်ားမွာ ဇြန္လအတြင္းက သူတုိ႔ေနအိမ္မ်ား မီးရိႈ႔ခံခဲ့ရသည့္ စစ္ေတြ နာဇီရပ္ကြက္မွ လူမ်ား ျဖစ္သည္။ သူတိုိ႔အတြက္ လႉဒါန္းလိုက္ေသာ အဝတ္အစားထုပ္ကို ရရန္ သူတို႔ အလုအယက္ လုယူေနၾကရ သည္။ ဘယ္အဝတ္အစားမွ် ဝတ္လို႔ရသည္လို႔မရွိ။ စုတ္ၿပဲေနေသာ အတြင္းခံမ်ား၊ ရႊံ႕မ်ားေပက်ံ အစြန္းအထင္းမ်ား ရွိေနသည့္ ရွပ္အကႌ်မ်ား၊ ရွပ္အကႌ်လည္းမဟုတ္ မိန္းမဝတ္ ဘေလာက္စ္လည္း မဟုတ္သည့္ အထည္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။
“က်ေနာ္တို႔ ဒါေတြကို ဝတ္လို႔ရမယ္လို႔ သူတို႔ ဘယ္လိုမ်ား ထင္သလဲမသိဘူး” ဟု ဘယ္လိုေျပာရမွန္းေတာင္ မသိသည့္ အဝတ္စ တစကို ျပရင္း လူတဦးက စိတ္ဆိုးမာန္ဆုိး ေျပာသည္။
ထိုအထည္စက လူအမ်ားကို ပြဲက်သြားေစသည္။ တေယာက္က “အင္ဒိုနီးရွားနဲ႔ မေလးရွားက ပို႔တာက အထည္
ေကာင္းေတြ၊ ဒါေတြကို အာဏာပိုင္ေတြက ခိုးထားလိုက္ၿပီး က်ေနာ္တို႔ကို ေပးတာက်ေတာ့ ဒါေတြပဲ” ဟု ေဒါသျဖင့္
ေျပာသည္။
သူေျပာေနသည့္ စကားမွာ ဘဂၤါလီစကားႏွင့္ ဆင္သည္။ သို႔ေသာ္ စခန္းထဲမွ အမ်ားစုမွာ အံ့ၾသစရာေကာင္းေလာက္
ေအာင္ အူရဒူစကားကို ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ ေျပာတတ္ၾကသည္။ ေဘာလိဝုဒ္ (ဘံုေဘ)မွ ႐ုပ္ရွင္မ်ားကို ၾကည့္ၿပီး သူတို႔ ေျပာတတ္လာျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ရွင္းျပၾကသည္။
“က်ေနာ္တို႔ ဘာသာစကားက ဘဂၤါလီဆိုေတာ့ အစိုးရက က်ေနာ္တို႔ကို ဘဂၤါလီ လူမ်ဳိးေတြလို႔ ေခၚတယ္။ သူတို႔က က်ေနာ္တို႔ကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က လာတဲ့ သူေတြလို႔ ေျပာဘို႔ လုပ္ေနတာ။ တကယ္က က်ေနာ္တို႔က ႐ိုဟင္ဂ်ာ လူမ်ဳိး
ေတြပါ။ ရခိုင္မွာ မ်ဳိးဆက္ေပါင္း မ်ားစြာ ေနလာတဲ့သူေတြလို႔ က်ေနာ္တို႔ မိဘေတြ၊ အဖိုးအဖြားေတြက ေျပာျပၾကပါ တယ္” ဟု အဗၺဒူလ္ကာရင္ က ေျပာသည္။
စစ္ေတြၿမိဳ႕၏ ေတာင္ဘက္ ေက်ာက္နီေမာ္ ေက်းရြာမွ အမ်ဳိးသမီးေလး တဦး ဇြန္လအတြင္းက မုဒိမ္းက်င့္ သတ္ျဖတ္ ခံရသည္ဟု သတင္းမ်ား ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားကတည္းက သူတု႔ိအတြက္ ေဘးဒုကၡဆိုးႀကီး က်ေရာက္လာခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း နာဇီဘတ္စတီး ေက်းရြာမွ ထြက္ေျပးလာသူမ်ားထဲမွ တဦးျဖစ္သူ အိုမာအလီ က ေျပာသည္။
ထိုပဋိပကၡအေၾကာင္း စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ သမၼတဦးသိန္းစိန္က အဖြဲ႔ဝင္ ၂၇ ဦးပါ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႔ေပးသည္။ သို႔ေသာ္ သတ္မွတ္ခ်ိန္အတြင္း လုပ္ငန္းမ်ား မၿပီးစီးႏိုင္သည့္အတြက္ ႏိုဝင္ဘာလလယ္အထိ အခ်ိန္ထပ္တိုးေပးရန္
ေတာင္းခံထားသည္။
ရခိုင္ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားကေတာ့ ပိုမိုအစီအစဥ္တက် ေနသားတက် ရွိပါသည္။ ႐ိုဟင္ဂ်ာစခန္းမ်ားမွာလို တုိးေဝွ႔ တက္နင္းမိသည့္ အျဖစ္မ်ဳိး မရွိပါ။ စခန္း တခုစီတြင္ လူ ၇၀၀ မွ ၁,ဝဝဝ ခန္႔သာ ရွိသည္။ သစ္ျဖင့္ ေဆာက္ထားကာ သြပ္မိုးထားသည့္ စခန္းထဲတြင္ သင္ျဖဴးဖ်ာမ်ားျဖင့္ ေနထိုင္ၾကသည္။ စခန္းတခုစီတြင္ အိမ္သာမ်ားလည္း တန္းစီ
ေဆာက္ထားေပးသည္။
ဇြန္လ အတြင္းက အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္သြားၿပီး နာဇီစခန္းထဲ ေရာက္ေနသူ ဦးခ်စ္ေမာင္က သူ႔ရပ္ကြက္ကို မူဆလင္ လူအုပ္ၾကီးက မီးရိႈ႔ခဲ့ေၾကာင္းေျပာျပသည္။
“ဘာလို႔ မီးရိႈ႔ၾကတယ္ဆိုတာ ေျပာရခက္ပါတယ္ဗ်ာ။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ဘာေတြလုပ္မယ္ဆိုတဲ့ ေရရွည္စီမံကိန္း သူတို႔မွာ ရွိတာေတာ့ က်ေနာ္သိတယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။
သူ႔ဘိုးဘြားမ်ား အာသံျပည္နယ္မွ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းသို႔ လာေရာက္ အေျခစိုက္ခဲ့သည္ ဆိုေသာ ေက်ာ္သာဘာရူးဝါး ကမူ ဤစီမံကိန္းသည္ “သူတုိ႔က က်ေနာ္တို႔ အားလုံးကို အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ေတြ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ပစ္လိုက္ၿပီး ရခိုင္ကို သိမ္းယူဘို႔ပဲ။ က်ေနာ္တို႔က ဗုဒၶဘာသာေတြ၊ ဒါမ်ဳိးကို ခြင့္ျပဳမွာမဟုတ္ဘူး” ဟု ေျပာသည္။
ဒုကၡသည္ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေနၾကေသာ အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ “အစၥလာမ္
ႏုိင္ငံမ်ား” မွ ေငြမ်ားယူၿပီး လုပ္ေနၾကေၾကာင္း ထို႔ေၾကာင့္ “ဘဂၤါလီစခန္းမ်ား” သို႔သာ ဘက္လိုက္ ေဆာင္ရြက္ေနၾက
ေၾကာင္း အျခားတဦးကလည္း စြပ္စြဲေျပာၾကားသည္။
လြန္ခဲ့ေသာ လက ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားက ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ကုလသမဂၢႏွင့္ ကမၻာ့စားနပ္ရိကၡာ အစီအစဥ္အဖြဲ႔မွလြဲ၍ က်န္အဖြ႔ဲမ်ားျဖစ္
ေသာ နယ္စည္းမျခား ဆရာဝန္မ်ားအဖြဲ႔ႏွင့္ ငတ္မြတ္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႔ (Action Against Hunger) မ်ားကမူ
အစိုးရ လံုျခံဳေရး အကူအညီျဖင့္ ေရႊ႔ေျပာင္းဒုကၡသည္မ်ားအတြက္ ကယ္ဆယ္ေရး အကူအညီမ်ား ဆက္လက္ေပးေန
ၾကသည္။ ရန္ကုန္ရွိ ကုလသမဂၢ ခုိလႈံသူမ်ားႏွင့္ လူသားခ်င္းစာနာသည့္ အကူအညီေပးေရးအဖြဲ႔ (United Nations Resident Humanitarian) ညွိႏိႈင္း ေဆာင္ရြက္ေရးမႉး အရႈပ္နီဂမ္းက ယခုအပတ္အတြင္း ဟိႏၵဴသတင္းစာ (The Hindu) သို႔ ေျပာရာတြင္မူ ဇြန္လအတြင္း ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းမ်ားေၾကာင့္ အိုးအိမ္ စြန္႔ခြါလာရသည့္ ဒုကၡသည္မ်ားကို ကုလသမဂၢႏွင့္ အစိုးရ ပူးေပါင္းေဆာင္လုပ္သည့္ ေဂဟာမ်ား၌ ေနရာခ်ထားေပးခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။
အလားတူ ေဂဟာမ်ားကို ဇြန္လအေရးအခင္းေၾကာင့္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါထြက္ေျပးလာရသူ မူဆလင္မ်ားအတြက္လည္း စစ္ေတြတြင္ လတ္တေလာ အစိုးရႏွင့္ ကုလသမဂၢ ပူးေပါင္း ေဆာက္လုပ္ေနသည္ဟု သူက ေျပာသည္။
ေအာက္တိုဘာလတြင္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အေရးအခင္းမ်ားေၾကာင့္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါထြက္ေျပးလာရသူ အမ်ားစုမွာမူ အစိုးရ စာရင္းမ်ားအရ မူဆလင္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
“ဒီလူေတြ အားလံုးဟာ က်ေနာ္တို႔ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးရမယ့္ လူေတြခ်ည္းပဲ။ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ မူဆလင္ရယ္၊ ဗုဒၶဘာသာဝင္ရယ္ မခြဲျခားပါဘူး။ အကူအညီ လိုအပ္ေနသူတိုင္းအတြက္ အကူအညီေပးေနတယ္။ သူတို႔အတြက္ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးေနပါတယ္”
႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားတြင္ေရာ၊ ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာဝင္ စခန္းမ်ားတြင္ပါ အားလံုး စိတ္ဝင္စားေနၾကသည့္ တူညီသည့္ အေၾကာင္းအရာတရပ္မွာ ၾသဂုတ္လအတြင္း အာသံျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ အဓိက႐ုဏ္းမ်ား
ျဖစ္သည္။
“မူဆလင္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္သြားရတယ္၊ ထြက္ေျပးသြားရတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ၾကားတယ္ အဲဒါ ဟုတ္သလား” ဟု ႐ိုဟင္ဂ်ာ စခန္းမ်ားမွ လူမ်ားက ေမးၾကသည္။ “ဘို႐ိုေတြ အမ်ားၾကီး အသတ္ခံရတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ၾကားတယ္။ အဲဒါ ဟုတ္သလား” ဟု ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားမွ လူမ်ားက ေမးၾကသည္။
ႏွစ္ဘက္လံုးက သူတို႔ၾကံဳခဲ့ရေသာ ပဋိပကၡမ်ားႏွင့္ အာသံတြင္ မၾကာေသးခင္က ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ ႐ုန္းရင္းဆန္ခတ္မႈ မ်ားကို မ်ဥ္းၿပိဳင္ဆြဲယူ ထပ္တူျပဳလိုေနၾကသည္။
